- شهریور 30, 1400
- مدیر سایت
- دیدگاه: 0
- Otosclerosis, بیماری, درباره شنوایی
شایعترین بیماریهای گوش
به کم شنوایی که بر اثر گذر عمر ایجاد می شود پیرگوشی گفته می شود.

پیرگوشی یک اتفاق یا بهتر است بگوییم یک روند طبیعی است که بر اثر فرسایش سلول های حسی-عصبی گوش داخلی ایجاد می شود.
معمولا پیرگوشی از دهه ی پنجم و ششم زندگی اتفاق می افتد اما امروزه به دلیل افزایش بی رویه ی آلودگی صوتی و قرار گیری در معرض انواع سر و صداهای شهری و صنعتی، سن شروع پیرگوشی کاهش پیدا کرده است.
در برخی افراد نیز به دلیل مسائل ژنتیکی و وراثتی، پیرگوشی از سنین خیلی پایین تر ( بطور مثال از ۲۰ یا ۳۰ سالگی) رخ می دهد.
پیر گوشی معمولا با علائمی همراه است
* وزوز کردن گوش ها
* کاهش وضوح صدا بخصوص صداهای گفتاری
* کاهش درک گفتار (اشتباه شنیدن کلماتی که آواهای شبیه به هم دارند)
* نشنیدن برخی از صداها بخصوص صداهایی با فرکانس بالا
پیشنهاد توران سمعک به شما 
برای تشخیص به موقع پیرگوشی و انجام اقدامات لازم به منظور جلوگیری از اثرات مخرب آن، در صورتیکه هر کدام از علائم پیرگوشی را دارید ( فارغ از اینکه در چه سنی هستید) حتما آزمایشات تخصصی شنوایی را انجام دهید.
و توصیه ی مهمتر اینکه حتما در سنین بالای ۵۰ سال، آزامایشات سالیانه ی شنوایی به طور منظم انجام شود. توران سمعک – فرکانس سلامتی
اتواسکلروز یا اتواسکلروسیز، اصطلاحی است که از دو کلمه ی Oto به معنی ” گوش ” و اسکلروز به معنای “سخت شدن غیرطبیعی بافت بدن” تشکیل شده است.
استخوان های بدن در طول عمر بصورت طبیعی بازسازی می شوند و بافت های جدید جایگزین بافت های قدیمی می شوند.
در اتواسکلروسیز، بازسازی غیرطبیعی در گوش میانی، موجب می شود که تحرک پذیری استخوانچه های گوش میانی کاهش یافته و در نتیجه باعث ایجاد افت شنوایی از نوع انتقالی می شود.
در گوش میانی ما سه استخوانچه ی کوچک به نام های چکشی، سندانی و رکابی وجود دارد. زمانیکه صدا از طریق لاله ی گوش و مجرای گوش خارجی به پرده ی گوش منتقل می شود، باعث ارتعاش پرده ی گوش (پرده تمپان) می شود.
سپس ارتعاش پرده ی گوش به استخوانچه های گوش میانی منتقل شده و از طریق ارتعاش استخوانچه ها به گوش داخلی منتقل می شود.
در بیماری اتواسکلروز، استخوانچه های گوش میانی به دلیل فیکس شدن، قادر به لرزش نبوده و در نتیجه صداهارا به خوبی منتقل نمی کنند و باعث کم شنوایی می شود.
کم شنوایی ناشی از اتو اسکلروسیز (اتواسکلروز) از نوع انتقالی می باشد. به این صورت که در آزمایش ادیومتری بین آستانه های راه هوایی و راه استخوانی یک اختلاف یا شکاف وجود دارد که بصورت پیشرونده است و با گذر زمان افزایش می یابد.
در اوایل روند این بیماری شکاف بین آستانه های هوایی – استخوانی در فرکانس های پایین دیده می شود و با پیشرفت بیماری، فرکانس های بالا نیز درگیر می شوند و به مرور زمان بیشترین میزان کم شنوایی برای راه استخوانی، در فرکانس 2000 هرتز اتفاق می افتد که به ناچ کارهارت معروف است و یکی از نشانه های بارز در تشخیص بیماری اتواسکلروسیز می باشد.
به این شکل که در آزمایش ادیومتری، شکاف راه هوایی-استخوانی، در فرکانس 2000 هرتز بسته می شود و نسبت به شکاف فرکانس های مجاور کمتر است.
این عارضه در اکثر موارد بصورت دوطرفه اتفاق می افتد، یعنی هر دو گوش درگیر می شوند. اما در برخی افراد هم ممکن است بصورت یکطرفه ایجاد شود.
*علت اتواسکلروسیز (اتواسکلروز) چیست؟
اگرچه علت اتواسکلروسیز هنوز ناشناخته است اما فرضیه های اخیر حاکی از آن است که این بیماری می تواند در اثر عفونت های ویروسی، اختلالات خود ایمنی و در بسیاری از موارد به دلایل ژنتیکی اتفاق بیافتد.
*درمان اتواسکلروسیز چیست؟
در حال حاضر روش دارویی موثر برای درمان اتواسکلروسیز وجود ندارد.
در برخی از موارد عمل جراحی ترمیمی می تواند انجام شود به اینصورت که استخوانچه ی فیکس شده به طور کامل یا جزئی برداشته می شود و به جای آن پروتز جایگذاری می شود.
در رابطه با عمل جراحی، توصیه می شود که با متخصص گوش و حلق و بینی مشورت شود تا خطرات و محدودیت های احتمالی ناشی از عمل جراحی مشخص شود.
به طور مثال ممکن است در مواردی، جراحی باعث بدتر شدن وضعیت شنوایی شود و یا اینکه هیچ تغییر و بهبودی در وضعیت شنوایی ایجاد نکند.
در بیشتر مطالعات دیده شده است، زمانیکه شکاف بین آستانه های راه هوایی و استخوانی کم می شود، بعد از عمل جراحی، بهبودی رخ نمی دهد به همین دلیل این افراد کاندیدای استفاده از سمعک هستند.
بیماری منییر یا هیدروپس آندولنفاتیک، عارضه ای است که مربوط به فشار مایع آندولنف گوش داخلی می باشد. به زبان ساده در این بیماری، فشار مایع آندولنف در گوش داخلی افزایش می یابد.
تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که نرخ ابتلا به بیماری منییر در جنس مونث بالاتر است.
این بیماری میتواند هر دو گوش فرد را درگیر کرده و یا در برخی موارد تنها یک گوش در گیر می شود.
*علائم و نشانه های بیماری منییر؛
بیماری منییر چند نشانه ی بارز دارد؛
۱) سرگیجه
که معمولا بصورت دوره ای اتفاق می افتد و ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.
در اکثر موارد، حملات سرگیجه بسیار شدید بوده و همراه با تهوع، استفراغ و تعریق است.
۲) وزوز گوش
که معمولا فرکانس پایین دارد.
می تواند همراه با سرگیجه اتفاق بیافتد و یا در هنگام سرگیجه بدتر شود.
۳) کم شنوایی
منییر باعث ایجاد کم شنوایی حسی – عصبی نوسانی در فرکانس های پایین می شود.
روند بیماری منییر پیشرونده و نوسانی است و ممکن است که وضعیت شنوایی بیمار در طول دوره های مختلف، نوسان داشته باشد.
معمولا در ابتدای شروع روند بیماری، ممکن است وضعیت شنوایی بیمار در فاصله ی بین حمله ها کاملا سالم و نرمال باشد اما با گذشت زمان این کم شنوایی دائمی می شود و معمولا ابتدا فرکانس های پایین را درگیر می کند و با گذشت زمان، فرکانس های بالا نیز درگیر می شوند و یک کم شنوایی حسی – عصبی مسطح ایجاد می شود.
یعنی به مرور زمان همه ی فرکانس ها درگیر می شوند.
۴) احساس کیپی و پری گوش در گوش درگیر شده.
* تشخیص بیماری منییر؛
علاوه بر علائم و نشانه هایی که در بالا اشاره شد، انجام آزمایش الکتروکوکلئوگرافی (Ecochg) و ادیومتری، در تشخیص بیماری منیر بسیار کمک کننده هستند.
در برخی موارد نیز طبق نظر و توصیه ی پزشک متخصص، MRI انجام می شود.
* درمان بیماری منییر؛
رعایت رژیم غذایی در کنترل بیماری منییر بسیار مهم است.
پرهیز از مصرف کافئین و نیکوتین، کنترل فشارخون، کاهش مصرف نمک یا حذف آن، مصرف زیاد آب و استفاده از داروهای دیورتیک می تواند بسیار کمک کننده باشد.
در صورتیکه رعایت موارد ذکر شده پاسخگو نباشد، پزشک متخصص یه نوع داروی آنتی بیوتیک را که نوعی داروی سمیت زا برای دهلیز است، به داخل گوش میانی تزریق می کند تا بدین وسیله دهلیز بیمار تخریب شود و عوارض بیماری متوقف شود.
در مواردی نیز طبق نظر پزشک متخصص، عمل جراحی براب گذاشتن شانت یا قطع عصب دهلیزی انجام می شود.
دلایل شایع وزوز گوش
قرار گرفتن در معرض صداهای بلند
مثل موسیقی با صدای زیاد، سر و صدای صنعتی یا انفجار.کمشنوایی ناشی از سن (Presbycusis)
تحلیل سلولهای مویی حلزون در سنین بالا.جرم گوش (Earwax)
انسداد کانال گوش میتواند باعث فشار و ایجاد صدا شود.مشکلات گوش میانی یا داخلی
مثل عفونت، بیماری منیر، اتواسکلروز.مشکلات گردش خون یا فشار خون بالا/پایین
جریان خون غیرعادی در نزدیک گوش ممکن است باعث صدای نبضدار شود.مصرف برخی داروها
داروهای اتوتوکسیک (آسیبرسان به گوش) مانند برخی آنتیبیوتیکها، آسپرین در دوز بالا، داروهای شیمیدرمانی.استرس و اضطراب
فشار روحی میتواند وزوز را تشدید کند.آسیب به عصب شنوایی یا تومورهای نادر
مثل نوروم آکوستیک.
روشهای درمان و مدیریت وزوز گوش
درمان بسته به علت متفاوت است و همیشه باید ابتدا علتیابی توسط متخصص شنوایی یا گوشحلقوبینی انجام شود.
1. درمان علت زمینهای
برداشتن جرم گوش
درمان عفونت گوش
کنترل فشار خون یا قند خون
تغییر یا قطع داروی مضر (با نظر پزشک)
2. مدیریت با کمک وسایل و تکنیکها
سمعکهای مجهز به مولد صدای سفید
برای افرادی که کمشنوایی همراه وزوز دارند.صدادرمانی (Sound Therapy)
استفاده از صداهای آرامشبخش یا نویز سفید برای پوشاندن صدای وزوز.تراپی بازآموزی وزوز (TRT)
ترکیبی از صدادرمانی و مشاوره برای کاهش حساسیت به وزوز.
3. تغییر سبک زندگی
کاهش مصرف کافئین، الکل و نیکوتین
مدیریت استرس با مدیتیشن یا یوگا
خواب کافی و برنامه منظم استراحت
4. درمانهای دارویی و مکملی
داروهای ضداضطراب یا ضدافسردگی (در موارد شدید و با نسخه پزشک)
برخی مکملها مثل منیزیم یا ویتامین B12 (در صورت کمبود)
سکتهی گوش (که در منابع علمی بیشتر با عنوان کمشنوایی حسیعصبی ناگهانی یا Sudden Sensorineural Hearing Loss – SSNHL شناخته میشود) یک اختلال اورژانسی در گوش است.
🔹 سکته گوش چیست؟
کاهش شنوایی ناگهانی و شدید در یک گوش (یا به ندرت هر دو گوش) که معمولاً ظرف کمتر از ۷۲ ساعت اتفاق میافتد.
فرد ممکن است حس کند گوشش ناگهان “بسته” شده یا صدایی مانند “وزوز” و “سوت” در گوش شنیده میشود.
علت دقیق آن همیشه مشخص نیست، اما فرضیهها شامل اختلال خونرسانی به حلزون گوش (مشابه سکته مغزی در عروق گوش)، عفونتهای ویروسی، مشکلات ایمنی و یا آسیب ناگهانی به سلولهای شنوایی هستند.
🔹 چه زمانی اتفاق میافتد؟
بیشتر در میانسالی به بالا دیده میشود، اما در هر سنی ممکن است رخ دهد.
معمولاً به طور ناگهانی، هنگام بیدار شدن از خواب یا در طی روز، فرد متوجه کاهش شنوایی میشود.
گاهی همراه با سرگیجه و عدم تعادل است.
🔹 درمان سکته گوش
✅ درمان باید خیلی سریع (ترجیحاً در ۲ هفته اول) آغاز شود، چون تأخیر میتواند منجر به ناشنوایی دائمی شود. روشهای درمانی رایج:
کورتونها (داروهای استروئیدی):
به صورت خوراکی یا تزریق مستقیم داخل گوش (intratympanic injection).
اصلیترین درمان برای کاهش التهاب و بهبود خونرسانی.
داروهای بهبود گردش خون و ضدویروسها (در برخی موارد):
بسته به نظر متخصص گوش و حلق و بینی.
اکسیژندرمانی پرفشار (Hyperbaric Oxygen Therapy):
در بعضی بیماران به کار میرود تا اکسیژنرسانی به حلزون گوش بیشتر شود.
🔹 پیشآگهی
حدود یکسوم بیماران بهبود کامل پیدا میکنند.
یکسوم بهبودی نسبی خواهند داشت.
یکسوم دیگر ممکن است دچار کمشنوایی دائمی شوند، بهخصوص اگر درمان بهموقع انجام نشود.
📌 نکته مهم:
سکته گوش یک اورژانس پزشکی است. اگر کسی ناگهان دچار کاهش شنوایی شود، باید فوری به متخصص گوش و حلق و بینی یا مرکز شنواییشناسی مراجعه کند.
📋 چکلیست علائم هشدار سکته گوش
🔹 افت شنوایی ناگهانی
کاهش واضح شنوایی در یک گوش (یا به ندرت در هر دو گوش) در مدت چند ساعت تا حداکثر ۳ روز.
احساس میکنید صداها “خفه” یا “دور” شدهاند.
🔹 صدای غیرعادی در گوش (وزوز یا سوت کشیدن)
شروع ناگهانی یا شدید وزوز در همان گوش.
🔹 احساس پری یا گرفتگی گوش بدون دلیل واضح
شبیه زمانی که هواپیما فرود میآید یا گوش پر از آب شده باشد، اما با بلع و خمیازه برطرف نمیشود.
🔹 سرگیجه یا اختلال تعادل
در برخی موارد، همراه با افت شنوایی دیده میشود.
🔹 عدم پاسخ گوش به صداهای معمولی
مثلاً وقتی گوشی تلفن را روی گوش میگذارید و ناگهان متوجه میشوید صدایی نمیشنوید.
🚨 چه زمانی باید جدی بگیریم؟
اگر کاهش شنوایی طی چند ساعت رخ داده باشد (نه تدریجی در طول ماهها).
اگر همراه با وزوز شدید یا سرگیجه ناگهانی باشد.
اگر گرفتگی گوش بیش از ۲۴ ساعت طول بکشد و با روشهای ساده (مثل تمیز کردن یا عطسه کردن) برطرف نشود.
⚠️ توجه: سکته گوش با جرم گوش، عفونت یا سرماخوردگی اشتباه گرفته میشود، اما تفاوت اصلی آن شروع ناگهانی و بدون درد است.
⏳ بهترین زمان درمان: ۲ هفته اول → بعد از آن احتمال بهبود بسیار کمتر میشود.
اوتیت (Otitis) به معنی التهاب گوش است و یکی از شایعترین بیماریهای گوش بهویژه در کودکان به حساب میآید. بر اساس محل درگیری، به سه دستهی اصلی تقسیم میشود:
1️⃣ اوتیت خارجی (Otitis External)
🔹 محل درگیری: مجرای گوش خارجی (بین لاله گوش و پرده صماخ).
🔹 علل: عفونت باکتریایی یا قارچی، رطوبت زیاد (گوش شناگران)، دستکاری گوش.
🔹 علائم:
درد شدید (بهویژه هنگام لمس لاله گوش)
خارش
ترشح چرکی یا بدبو
کاهش شنوایی موقت به علت تورم یا ترشح
🔹 انواع خاص:
اوتیت خارجی منتشر (Diffuse): التهاب کل مجرای گوش.
اوتیت خارجی موضعی (Furunculosis): آبسه چرکی اطراف فولیکول مو.
اوتیت خارجی قارچی (Otomycosis): قارچی، همراه با خارش شدید و ترشح پنیری.
اوتیت خارجی بدخیم (Malignant Otitis Externa): نوع شدید و خطرناک در بیماران دیابتی یا دارای نقص ایمنی.
2️⃣ اوتیت میانی (Otitis Media)
🔹 محل درگیری: گوش میانی (پشت پرده گوش).
🔹 انواع:
اوتیت میانی حاد (Acute Otitis Media – AOM)
شایعترین نوع، معمولاً بعد از سرماخوردگی یا عفونت تنفسی.
علائم: درد گوش، تب، بیقراری (در کودکان)، کاهش شنوایی موقت.
گاهی پرده گوش پاره میشود و چرک خارج میشود.
اوتیت میانی مزمن (Chronic Otitis Media – COM)
التهاب طولانیمدت با سوراخ شدن پرده گوش و ترشح مداوم یا مکرر چرک.
میتواند باعث کاهش شنوایی دائمی شود.
اوتیت میانی ترشحی (Otitis Media with Effusion – OME)
تجمع مایع (غیرچرکی) در پشت پرده گوش، بدون علائم حاد عفونت.
شایع در کودکان → باعث کاهش شنوایی، تأخیر تکلم یا مشکلات تحصیلی میشود.
اوتیت میانی چسبنده (Adhesive Otitis Media)
چسبندگی پرده گوش به ساختارهای داخلی به دلیل التهاب مزمن.
3️⃣ اوتیت داخلی (Labyrinthitis – Inner Ear Otitis)
🔹 کمتر شایع است و معمولاً به دنبال عفونت ویروسی یا باکتریایی ایجاد میشود.
🔹 علائم:
سرگیجه شدید
وزوز گوش
کاهش شنوایی ناگهانی
📌 جمعبندی
اوتیت خارجی → بیشتر در اثر رطوبت و قارچ/باکتری.
اوتیت میانی → بیشتر در کودکان، با انواع حاد، مزمن و ترشحی.
اوتیت داخلی (لابیرنتیت) → نادرتر ولی با علائم تعادلی و شنوایی جدی.
کلستئاتوم (Cholesteatoma) یکی از بیماریهای مهم و جدی گوش میانی است.
🔹 کلستئاتوم چیست؟
کلستئاتوم یک رشد غیرطبیعی بافت پوششی (اپیتلیوم سنگفرشی) در گوش میانی یا ماستوئید است.
برخلاف نامش، تومور سرطانی نیست؛ اما بهطور پیشرونده رشد میکند و استخوانهای اطراف را تخریب میکند.
معمولاً در اثر عفونت مزمن گوش میانی یا اختلال عملکرد شیپور استاش ایجاد میشود.
🔹 علل ایجاد
اوتیت میانی مزمن (شایعترین علت)
اختلال تهویه گوش میانی → کشیده شدن پرده گوش به داخل (retraction pocket).
مادرزادی (نادر): بقایای اپیتلیوم در گوش میانی باقی میماند.
🔹 علائم کلستئاتوم
ترشح بدبو و مزمن از گوش (اغلب یکطرفه).
کاهش شنوایی هدایتی (به علت تخریب استخوانچهها).
احساس پری یا سنگینی گوش.
گاهی همراه با سرگیجه یا وزوز گوش.
در موارد پیشرفته: فلج عصب صورتی، مننژیت یا آبسه مغزی.
🔹 عوارض مهم (در صورت عدم درمان)
تخریب استخوانچههای گوش → کاهش شنوایی دائمی.
تخریب استخوان گیجگاهی → سرگیجه یا اختلال تعادل.
درگیری عصب صورتی → فلج یکطرفه صورت.
عوارض داخلجمجمهای: مننژیت، آبسه مغزی، ترومبوز سینوسها.
🔹 تشخیص
معاینه گوش با اتوسکوپ یا میکروسکوپ → کیست سفید رنگ یا ترشحات مزمن.
شنواییسنجی (Audiometry) → کاهش شنوایی هدایتی.
CT Scan استخوان گیجگاهی → تعیین وسعت تخریب.
🔹 درمان
درمان دارویی قطعی نیست.
جراحی تنها روش درمانی اصلی است → هدف: برداشتن کامل کلستئاتوم و پیشگیری از عود.
تکنیکها: تمپانومستوئیدکتومی (Tympanomastoidectomy) با یا بدون بازسازی زنجیره استخوانچهها.
پس از عمل، بیمار نیاز به پیگیری منظم دارد چون احتمال عود وجود دارد.
📌 خلاصه:
کلستئاتوم یک رشد خوشخیم ولی مخرب در گوش میانی است که باعث ترشح بدبو، کاهش شنوایی و در صورت بیتوجهی، عوارض جدی مغزی میشود.
🔑 درمان: جراحی زودهنگام توسط متخصص گوش.
🔹 باروتروما گوش چیست؟
باروتروما به معنی آسیب یا ناراحتی گوش بر اثر تغییرات ناگهانی فشار هوا یا آب است.
در حالت طبیعی، شیپور استاش فشار بین گوش میانی و محیط را متعادل میکند.
اگر این لوله نتواند درست کار کند (مثلاً در سرماخوردگی، آلرژی یا تغییر سریع ارتفاع)، اختلاف فشار ایجاد میشود و باعث کشیده شدن یا فرورفتگی پرده گوش میگردد.
🔹 موقعیتهای شایع بروز
هنگام پرواز (بهویژه هنگام فرود)
غواصی در آب عمیق
تغییر فشار ناگهانی در تونل، آسانسورهای پرسرعت یا کوهنوردی
🔹 علائم باروتروما
احساس پری یا گرفتگی گوش
درد گوش
کاهش شنوایی موقت یا صدای خفه
وزوز گوش
در موارد شدید: خونریزی پشت پرده گوش یا پارگی پرده گوش
🔹 درمان
روشهای ساده برای برابر کردن فشار:
بلعیدن، خمیازه کشیدن، جویدن آدامس
مانور والسالوا (دمیدن هوا با بینی بسته و دهان بسته)
در صورت سرماخوردگی یا آلرژی:
استفاده از اسپری بینی دکونژستانت یا آنتیهیستامین (طبق نظر پزشک)
در موارد شدید:
مراجعه به متخصص گوش
در صورت پارگی پرده گوش یا خونریزی، درمان دارویی یا جراحی لازم میشود.
🔹 پیشگیری
در پرواز: جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات در هنگام فرود
استفاده از اسپری بینی ضداحتقان قبل از پرواز یا غواصی (در افراد مستعد)
پرهیز از پرواز یا غواصی در هنگام سرماخوردگی شدید
📌 نکته مهم: باروتروما معمولاً خفیف است و خودبهخود بهبود مییابد، اما اگر درد شدید، خونریزی یا کاهش شنوایی پایدار ایجاد شود → مراجعه فوری به پزشک گوش و حلق و بینی ضروری است.
🔹 لابیرنتیت چیست؟
التهاب گوش داخلی (لابیرنت) است.
لابیرنت شامل حلزون (مسئول شنوایی) و سیستم وستیبولار (مسئول تعادل) میباشد.
در لابیرنتیت، هر دو بخش درگیر میشوند، بنابراین بیمار هم دچار کمشنوایی میشود و هم سرگیجه شدید.
🔹 علل شایع
عفونت ویروسی (شایعترین علت) → مثل بعد از سرماخوردگی یا آنفولانزا.
عفونت باکتریایی (کمتر شایع، اما شدیدتر).
به ندرت: بیماریهای خودایمنی یا عوارض دارویی.
🔹 علائم
سرگیجه شدید و ناگهانی (چرخش محیطی) که چند روز طول میکشد.
کاهش شنوایی حسی-عصبی در گوش مبتلا.
وزوز گوش.
حالت تهوع و استفراغ به دلیل سرگیجه.
مشکل در حفظ تعادل.
📌 نکته: اگر بیمار فقط سرگیجه داشته باشد بدون کاهش شنوایی → بیشتر نورونیت وستیبولار (Vestibular Neuritis) مطرح است، نه لابیرنتیت.
🔹 تشخیص
شرح حال بالینی (شروع ناگهانی سرگیجه + کاهش شنوایی).
معاینه گوش و تستهای تعادلی.
شنواییسنجی (Audiometry).
در موارد خاص: MRI برای排除 تومور عصب شنوایی یا سکته مغزی.
🔹 درمان
درمان علامتی (برای سرگیجه و تهوع):
داروهای سرگیجه (مثل بتاهیستین، دیمنهیدرینات).
داروهای ضدتهوع.
درمان علت زمینهای:
اگر علت ویروسی باشد → استراحت + داروهای ضدالتهاب (گاهی کورتون).
اگر باکتریایی باشد → آنتیبیوتیک.
توانبخشی وستیبولار (Vestibular Rehabilitation):
تمرینات تعادلی برای بازیابی عملکرد سیستم وستیبولار.
🔹 پیشآگهی
بیشتر بیماران طی چند هفته تا چند ماه بهبود مییابند.
ممکن است کمی وزوز یا کاهش شنوایی پایدار باقی بماند.
📌 خلاصه:
لابیرنتیت یک التهاب گوش داخلی است که باعث سرگیجه شدید + کاهش شنوایی میشود. علت بیشتر ویروسی است و معمولاً با درمان حمایتی و دارویی برطرف میشود، اما در نوع باکتریایی نیاز به درمان فوری با آنتیبیوتیک وجود دارد.
🔹 نوروم آکوستیک چیست؟
یک تومور خوشخیم (غیرسرطانی) است که از سلولهای غلاف عصب شنوایی–تعادلی (عصب هشتم جمجمهای) به وجود میآید.
چون این تومور آهسته رشد میکند، علائم آن تدریجی ظاهر میشوند.
🔹 علل و عوامل خطر
علت دقیق ناشناخته است.
در بیشتر موارد تکگیر (sporadic) است.
در بعضی افراد با بیماری ژنتیکی نوروفیبروماتوز نوع ۲ (NF2) همراه است → معمولاً دوطرفه.
🔹 علائم نوروم آکوستیک
کاهش شنوایی تدریجی یکطرفه (شایعترین علامت)
وزوز گوش یکطرفه
اختلال تعادل یا سرگیجه خفیف (نه به شدت لابیرنتیت)
در موارد بزرگتر: فشار بر عصب صورت → ضعف یا بیحسی صورت
در موارد خیلی پیشرفته: فشار داخل جمجمه (سردرد، دوبینی، تهوع).
🔹 تشخیص
شنواییسنجی (Audiometry): نشاندهنده کمشنوایی حسی-عصبی یکطرفه.
MRI با تزریق ماده حاجب: بهترین روش برای تشخیص و تعیین اندازه تومور.
در مراحل اولیه گاهی فقط وزوز یا افت شنوایی خفیف دیده میشود.
🔹 درمان
بسته به اندازه تومور، سن بیمار و شدت علائم:
پایش (Observation):
اگر تومور کوچک و بیعلامت باشد → فقط MRI دورهای برای کنترل رشد.
جراحی (Microsurgery):
برداشتن کامل یا بخشی از تومور.
ممکن است باعث آسیب بیشتر به شنوایی یا عصب صورت شود.
رادیوسرجری (Gamma Knife یا CyberKnife):
روش غیرتهاجمی برای متوقف کردن رشد تومورهای کوچک تا متوسط.
🔹 پیشآگهی
خوشخیم است و متاستاز نمیدهد.
اما اگر درمان نشود، با رشد تومور ممکن است به ساختارهای مغزی اطراف فشار وارد کند و عوارض جدی ایجاد شود.
📌 خلاصه:
نوروم آکوستیک یک تومور خوشخیم و کندرشد عصب شنوایی است که معمولاً با کاهش شنوایی یکطرفه، وزوز گوش و گاهی اختلال تعادل بروز میکند. تشخیص قطعی با MRI و درمان بسته به شرایط میتواند پیگیری، جراحی یا رادیوسرجری باشد.
🔹 کمشنوایی ناشی از صدا چیست؟
نوعی کمشنوایی حسی-عصبی دائمی که به دلیل قرارگیری طولانیمدت یا ناگهانی در معرض صداهای بلند ایجاد میشود.
باعث آسیب به سلولهای مویی حلزون گوش (Cochlea) میشود و برگشتپذیر نیست.
🔹 علل شایع
صداهای محیط کار: ماشینآلات صنعتی، کارگاهها، سازهای موسیقی، کنسرتها.
صدای بلند ناگهانی: انفجار، شلیک، آلارمها.
گوش دادن طولانیمدت با هدفون در حجم بالا.
🔹 علائم
کاهش شنوایی تدریجی، معمولاً دوطرفه
وزوز گوش یا سوت مداوم
دشواری در شنیدن صداهای زیر یا مکالمات شلوغ
خستگی شنوایی (Fatigue) بعد از مدت طولانی شنیدن صدا
🔹 تشخیص
شنواییسنجی (Audiometry): کاهش شنوایی غالباً در فرکانسهای ۳ تا ۶ کیلوهرتز.
تستهای تکمیلی: OAEs (Otoacoustic Emissions) برای بررسی عملکرد سلولهای مویی.
🔹 پیشگیری
استفاده از محافظ شنوایی (Earplugs یا Earmuffs) در محیطهای پرصدا
محدود کردن زمان مواجهه با صداهای بلند
تنظیم حجم هدفون به زیر ۶۰٪ و محدود کردن زمان گوش دادن
فاصله گرفتن از منابع صدای بلند
🔹 درمان
هیچ درمان دارویی قطعی برای بازگشت شنوایی وجود ندارد.
استفاده از سمعک برای کاهش اثرات اجتماعی و ارتباطی کمشنوایی.
درمان وزوز گوش با تکنیکهای مدیریت صدا و تمرینات شنوایی.
📌 نکته کلیدی:
کمشنوایی ناشی از صدا کاملاً قابل پیشگیری است، اما آسیب ایجاد شده برگشتپذیر نیست.
🔹 آسیبهای ضربهای و شکستگی استخوان گیجگاهی چیست؟
استخوان گیجگاهی قسمتی از جمجمه است که گوش داخلی، میانی و بخشهایی از عصب صورت را محافظت میکند.
ضربه شدید به سر (تصادف، سقوط، ضربه ورزشی) میتواند باعث شکستگی این استخوان شود و به گوش آسیب برساند.
🔹 انواع شکستگی استخوان گیجگاهی
شکستگی طولی (Longitudinal Fracture)
شایعترین نوع (~۷۵٪)
معمولاً به سمت گوش میانی
علائم: خونریزی از گوش، کاهش شنوایی هدایتی، آسیب جزئی عصب صورت
شکستگی عرضی (Transverse Fracture)
کمتر شایع (~۲۵٪)
به سمت گوش داخلی و عصب شنوایی
علائم: کاهش شنوایی حسی-عصبی شدید، سرگیجه، آسیب شدید عصب صورت
شکستگی مخلوط (Mixed Fracture)
ترکیبی از هر دو نوع طولی و عرضی
🔹 علائم آسیب
خونریزی از گوش (Hemotympanum)
خروج مایع مغزی از گوش یا بینی (CSF Leak)
کاهش شنوایی (هدایتی یا حسی-عصبی)
سرگیجه یا عدم تعادل
ضعف یا فلج یکطرفه صورت
کبودی پشت گوش یا اطراف چشم
🔹 تشخیص
معاینه گوش و صورت توسط متخصص
CT Scan استخوان گیجگاهی → بهترین روش برای مشخص کردن نوع شکستگی و میزان تخریب
شنواییسنجی برای بررسی میزان آسیب شنوایی
🔹 درمان
کنترل اورژانسی خونریزی و جلوگیری از عفونت
درمان نوروژنیک: در صورت آسیب عصب صورت
در صورت نشت مایع مغزی (CSF Leak) → ممکن است نیاز به جراحی
استفاده از سمعک یا کاشت حلزون در موارد کاهش شنوایی شدید یا دائمی
توانبخشی تعادلی و فیزیو تراپی در صورت سرگیجه طولانی
📌 نکته کلیدی:
آسیب به استخوان گیجگاهی میتواند کمشنوایی دائم، سرگیجه یا فلج صورت ایجاد کند، بنابراین هر ضربه شدید به سر باید فوری توسط متخصص گوش و جمجمهشناسی بررسی شود.
بیماری اوریون (Mumps) یک بیماری ویروسی عفونی است که میتواند عارضه جدی اما نسبتاً غیرشایع بر روی شنوایی داشته باشد که مهمترین آن کاهش شنوایی ناگهانی و اغلب دائمی است.
در ادامه به تفصیل به تاثیر اوریون بر شنوایی میپردازیم:
مکانیسم تاثیرگذاری
ویروس اوریون میتواند باعث ایجاد التهاب در چندین بخش شود که بر شنوایی تاثیر میگذارند:
لابیرنت (Labyrinth): این بخش از گوش داخلی حاوی سلولهای مویی حساس است که مسئول تبدیل امواج صوتی به سیگنالهای عصبی هستند. ویروس اوریون میتواند به طور مستقیم به این سلولها حمله کرده و باعث التهاب (لابیرنتیت ویروسی) شود. از آنجایی که این سلولهای مویی توانایی بازسازی ندارند، آسیب به آنها معمولاً دائمی است.
عصب شنوایی (عصب هشتم جمجمهای): ویروس ممکن است باعث نوریت (التهاب عصب) شود که در انتقال سیگنالهای شنوایی به مغز اختلال ایجاد میکند.
ویژگیهای کاهش شنوایی ناشی از اوریون
ناگهانی: کاهش شنوایی معمولاً به صورت ناگهانی و در طی چند ساعت یا چند روز رخ میدهد.
اغلب یکطرفه: در بیش از ۸۰-۹۰ درصد موارد، کاهش شنوایی فقط یک گوش را درگیر میکند. درگیری دوطرفه نادر اما بسیار جدیتر است.
دائمی: در اکثر موارد، این کاهش شنوایی دائمی و غیرقابل برگشت است.
میزان شیوع: اگرچه اوریون یک بیماری شایع دوران کودکی بود، اما کاهش شنوایی ناشی از آن یک عارضه نادر محسوب میشود و در کمتر از ۱٪ تا ۵٪ از موارد گزارش شده رخ میدهد. با این حال، قبل از واکسیناسیون گسترده، اوریون یکی از علل شناخته شده کمشنوایی حسی-عصبی یکطرفه در کودکان بود.
شدت: کاهش شنوایی میتواند از خفیف تا profound (کامل) متغیر باشد. ممکن است فرکانسهای بالا را بیشتر تحت تاثیر قرار دهد.
سایر علائم مرتبط با گوش
علاوه بر کاهش شنوایی، اوریون میتواند باعث علائم دیگری نیز شود:
وزوز گوش: احساس صدای زنگ، وزوز یا سوت در گوش که ممکن است موقت یا دائمی باشد.
سرگیجه و عدم تعادل: به دلیل درگیری سیستم وستیبولار (تعادلی) گوش داخلی. این حالت معمولاً موقتی است و پس از چند هفته بهبود مییابد.
چه زمانی و در چه کسانی رخ میدهد؟
کاهش شنوایی ناشی از اوریون معمولاً در طی هفته اول پس از شروع تورم غدد بزاقی (پاروتید) ظاهر میشود. با این حال، گاهی اوقات ممکن است حتی قبل از تورم غدد یا در مواردی که تورم غدد وجود ندارد (اپیدمیوپاراتیت) رخ دهد.
این عارضه در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد، اما در بزرگسالان نسبت به کودکان شایعتر است.
پیشگیری و درمان
پیشگیری: موثرترین راه برای پیشگیری از اوریون و عوارض آن از جمله کاهش شنوایی، واکسیناسیون (MMR) است. واکسن MMR (سرخک، اوریون، سرخجه) به طور چشمگیری incidence بیماری و در نتیجه عوارض آن را کاهش داده است.
درمان: متاسفانه هیچ درمان قطعی برای بازگرداندن شنوایی از دست رفته ناشی از اوریون وجود ندارد. اقدامات درمانی معمولاً شامل موارد زیر است:
کورتیکواستروئیدها: در برخی موارد، ممکن است پزشک دوز بالای کورتیکواستروئیدها (مانند پردنیزولون) را به امهار کاهش التهاب تجویز کند، اما شواهد محکمی برای اثربخشی آن در موارد ناشی از اوریون وجود ندارد.
توانبخشی: در صورت بروز کاهش شنوایی دائمی، راهکارهای توانبخشی مانند سمعک برای تقویت باقیمانده شنوایی در گوش آسیب دیده بسیار موثر است. در موارد کاهش شنوایی profound یکطرفه، ممکن است دستگاههای CROS/BiCROS یا حتی کاشت حلزون (در موارد خاص) مورد بررسی قرار گیرند.
مدیریت وزوز گوش: استفاده از درمانهای صوتی، مشاوره و روشهای سازگاری میتواند به مدیریت وزوز گوش کمک کند.
برای افرادی که بعد از اوریون دچار کمشنوایی میشوند، راهکار توانبخشی به میزان و نوع آسیب شنوایی بستگی دارد:
🔹 ۱. استفاده از سمعک
اگر کاهش شنوایی متوسط تا شدید یکطرفه باشد، در بیشتر موارد از سمعکهای مخصوص یکطرفه استفاده میشود.
دو گزینه اصلی:
سمعک CROS (Contralateral Routing of Signal): صدا را از گوش ناشنوا گرفته و به گوش سالم منتقل میکند.
سمعک BiCROS: برای زمانی که هر دو گوش آسیب دارند اما یکی شدیدتر است.
این سمعکها کمک میکنند فرد جهتیابی و درک گفتار در محیطهای شلوغ را بهتر تجربه کند.
🔹 ۲. کاشت حلزون (Cochlear Implant)
اگر ناشنوایی یکطرفه ناشی از اوریون خیلی شدید و غیرقابل تقویت با سمعک باشد، گزینه کاشت حلزون مطرح میشود.
کاشت حلزون یک دستگاه الکترونیکی است که مستقیماً عصب شنوایی را تحریک میکند.
امروزه حتی برای ناشنوایی یکطرفه (SSD) نیز در کودکان و بزرگسالان استفاده میشود.
🔹 ۳. توانبخشی و گفتاردرمانی
بهویژه در کودکان، چون کاهش شنوایی یکطرفه میتواند روی توسعه زبان، تمرکز در کلاس و مهارتهای شنیداری اثر بگذارد.
تمرینات شنوایی و استفاده از وسایل کمکشنوایی آموزشی در مدرسه اهمیت زیادی دارد.
نتیجه:
کمشنوایی ناشی از اوریون معمولاً دائمی است، اما با سمعک CROS/BiCROS یا در موارد شدیدتر کاشت حلزون میتوان کیفیت زندگی و درک گفتار فرد را به شکل چشمگیری بهبود داد.
✅ جمعبندی نهایی
اگرچه اوریون یک بیماری به ظاهر ساده در نظر گرفته میشود، اما میتواند عوارض جدی مانند کاهش شنوایی ناگهانی و دائمی را به دنبال داشته باشد. این عارضه اغلب یک گوش را درگیر میکند و درمان قطعی برای بازگشت شنوایی وجود ندارد. بنابراین، واکسیناسیون بهترین و مطمئنترین راه برای محافظت در برابر این عارضه بالقوه زندگی-changing است. در صورت ابتلا به اوریون، در صورت مشاهده هرگونه تغییر در شنوایی، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.




