ادیومتری، ضرورت انجام تست شنوایی و مراحل آن

🎧 ادیومتری چیست؟

ادیومتری (Audiometry) یک آزمون تخصصی و غیرتهاجمی است که توانایی شنوایی فرد را اندازه‌گیری می‌کند. این تست برای تشخیص وجود، نوع و میزان کم‌شنوایی استفاده می‌شود. فردی که این آزمون را انجام می‌دهد، ادیولوژیست (شنوایی‌شناس) نام دارد.

هدف اصلی ادیومتری، ترسیم یک نمودار به نام ادیوگرام (Audiogram) است که نمایانگر آستانه شنوایی فرد در فرکانس‌ها (زیر و بمی) و شدت‌ (بلندی)های مختلف صدا است.

هدف از انجام ادیومتری

• تشخیص کم‌شنوایی: تعیین اینکه آیا فرد کم‌شنوایی دارد یا خیر.
• تعیین نوع کم‌شنوایی: تشخیص اینکه مشکل در کدام بخش از سیستم شنوایی است:
  • کم‌شنوایی حسی‌عصبی: آسیب به گوش داخلی یا عصب شنوایی.
  • کم‌شنوایی انتقالی: مشکل در گوش خارجی یا میانی که مانع از انتقال صدا به گوش داخلی می‌شود.
  • کم‌شنوایی آمیخته: ترکیبی از هر دو نوع فوق.
• تعیین میزان کم‌شنوایی: مشخص کردن شدت کم‌شنوایی (ملایم، متوسط، شدید، عمیق).
• گزینه‌های درمان: کمک به انتخاب بهترین روش درمانی مانند سمعک، ایمپلنت حلزونی، دارو یا جراحی.
• غربالگری: به‌خصوص برای نوزادان تازه متولد شده، کودکان و افرادی که در محیط‌های پرسروصدا کار می‌کنند.

انواع تست‌های ادیومتری

ادیومتری معمولاً شامل چندین تست مختلف است:

۱. ادیومتری تن خالص (Pure-Tone Audiometry)

متداول‌ترین نوع تست است. در این روش:

• فرد در یک اتاقک عایق صدا می‌نشیند.
• هدفونی روی گوش‌هایش قرار می‌گیرد.
• ادیولوژیست صداهای خالص (Tones) با فرکانس‌های مختلف (از بم به زیر) و با شدت‌های متفاوت را برای هر گوش پخش می‌کند.
• از فرد خواسته می‌شود هر زمان که صدا را شنید، دکمه‌ای را فشار دهد یا دستش را بلند کند.
• نتیجه این تست بر روی نموداری به نامادیوگرام ثبت می‌شود.

۲. تست گفتاری (Speech Audiometry)

این تست توانایی فرد در درک و تشخیص کلمات را اندازه می‌گیرد.

• آستانه درک گفتار (SRT): کمترین سطح شدتی که فرد می‌تواند ۵۰٪ از کلمات را به درستی تکرار کند.
• تست تشخیص گفتار (Word Recognition Score): در یک سطح شدت راحت، لیستی از کلمات یک‌سیلابه برای فرد پخش می‌شود و از او خواسته می‌شود آن‌ها را تکرار کند. درصد پاسخ‌های correct نشان‌دهنده وضوح درک گفتار است.

۳. ادیومتری رسانایی استخوان (Bone Conduction Audiometry)

این تست برای تشخیص نوع کم‌شنوایی (انتقالی یا حسی‌عصبی) حیاتی است.

• یک وسیله ارتعاشی کوچک پشت لاله گوش (روی استخوان ماستوئید) قرار می‌گیرد.
• این ارتعاشات مستقیماً حلزون گوش داخلی را تحریک می‌کنند و گوش میانی و خارجی را دور می‌زنند.
• مقایسه نتایج این تست با ادیومتری تن خالص (که از طریق هوا انجام می‌شود) به ادیولوژیست کمک می‌کند منشأ مشکل را pinpoint کند.

چگونه نتایج تفسیر می‌شوند؟ (ادیوگرام)

نمودار ادیوگرام دو محور اصلی دارد:

• محور افقی (فرکانس): بر حسب هرتز (Hz) است. از فرکانس‌های بم (۱۲۵-۲۵۰ هرتز) در سمت چپ تا فرکانس‌های زیر (۸۰۰۰ هرتز) در سمت راست ادامه دارد.
• محور عمودی (شدت): بر حسب دسی‌بل (dB) است. از صفر (آستانه شنوایی طبیعی) در بالا تا ۱۲۰ دسی‌بل (صداهای بسیار بلند) در پایین ادامه دارد.

نمادها روی ادیوگرام:

• O: نشان‌دهنده آستانه شنوایی گوش راست از طریق هوا.
• X: نشان‌دهنده آستانه شنوایی گوش چپ از طریق هوا.
• < : نشان‌دهنده آستانه شنوایی گوش راست از طریق استخوان.
• > : نشان‌دهنده آستانه شنوایی گوش چپ از طریق استخوان.

درجه‌بندی کم‌شنوایی بر اساس نتایج:

• نرمال: ۰ تا ۲۰ دسی‌بل
• ملایم: ۲۱ تا ۴۰ دسی‌بل (مشکل در شنیدن نجواها)
• متوسط: ۴۱ تا ۵۵ دسی‌بل (مشکل در شنیدن مکالمه عادی)
• متوسط-شدید: ۵۶ تا ۷۰ دسی‌بل
• شدید: ۷۱ تا ۹۰ دسی‌بل (فقط می‌تواند صداهای بسیار بلند را بشنود)
• عمیق: ۹۱+ دسی‌بل (ناشنوایی عملی)

کاربردهای ادیومتری

• پزشکی: تشخیص بیماری‌های گوش مانند اتوسکلروز، منیر، آسیب ناشی از نویز.
• شغلی: غربالگری کارگران در محیط‌های پرسروصدا برای محافظت از شنوایی آن‌ها.
• حقوقی: ارزیابی میزان کم‌شنوایی برای دریافت غرامت یا بیمه.
• توانبخشی: تنظیم و تجویز دقیق سمعک مناسب برای فرد.

تست PTA چگونه انجام میشود؟

برای انجام تست ادیومتری، از شخص آزمایش شونده خواسته میشود که در یک اتاقک آکوستیک قرار بگیرد و از یک هدفون و یا بن ویبراتور استفاده میشود. ادیولوژیست به کمک دستگاهی که ادیومتر نامیده میشود، صداهایی شبیه به بوق ماشین یا سوت با فرکانس ها و شدت های مختلف برای فرد ارائه میکند و از فرد آزمایش شونده خواسته میشود به ضعیف ترین شدت صدایی که قادر به شنیدن آن است پاسخ دهد. نتایج تست ادیومتری بر روی برگه ای رسم میشود که ادیوگرام نام دارد ( در قسمت تفسیر ادیوگرام به طور کامل توضیح داده شده است)

مراحل انجام تست شنوایی (آزمایش ادیومتری) به طور معمول شامل مراحل زیر است:

۱. مصاحبه اولیه (ارزیابی سابقه پزشکی و علائم)

• بررسی مشکلات شنوایی فعلی، سابقه بیماری‌های گوش، قرار گرفتن در معرض صداهای بلند و مصرف داروها

• پرسش درباره‌ی سرگیجه، وزوز گوش و عفونت‌ها

۲. معاینه فیزیکی گوش‌ها

• استفاده از اتوسکوپ برای بررسی وضعیت پرده گوش، جرم، التهاب یا انسداد

۳. تست شنوایی با استفاده از ادیومتر (ادیومتری)

الف. تست شنوایی هوایی (Air Conduction Test)

• استفاده از هدفون

• پخش صداهایی با فرکانس‌ها و شدت‌های مختلف

• فرد باید دکمه‌ای را فشار دهد یا علامت دهد وقتی صدایی را می‌شنود

ب. تست شنوایی استخوانی (Bone Conduction Test)

• استفاده از ویبراتور استخوانی در پشت گوش

• ارزیابی انتقال صدا از طریق استخوان جمجمه به گوش داخلی

۴. تست تمایز گفتار (Speech Audiometry)

• پخش کلمات با شدت‌های مختلف

• فرد باید کلمات را تکرار کند

• سنجش توانایی درک گفتار در سکوت یا محیط پر سر و صدا

۵. تست تیمپانومتری (در صورت نیاز)

• بررسی عملکرد پرده گوش و استخوانچه‌های گوش میانی

• تشخیص مشکلاتی مثل عفونت یا ترشح در گوش میانی

۶. بررسی نتایج و مشاوره تخصصی

• توضیح نمودار ادیوگرام

• در صورت نیاز توصیه به سمعک، درمان دارویی، یا ارجاع به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی