در ادیومتری گفتاری (Speech Audiometry)، چند نکته مهم وجود دارد که برای تفسیر دقیق نتایج و اجرای صحیح آزمون باید در نظر گرفته شوند:

✅ نکات مهم در ادیومتری گفتاری:

1. انتخاب واژگان مناسب

   • استفاده از کلمات آشنا، متعادل از نظر فرکانسی، و قابل فهم برای بیمار

   • در زبان فارسی معمولاً از کلمات دو سیلابی رایج استفاده می‌شود.

2. درک تفاوت بین دو نوع آزمون اصلی:

   • SDT/SAT (Speech Detection/Awareness Threshold): آستانه تشخیص گفتار

   • SRT (Speech Reception Threshold): آستانه دریافت گفتار، یعنی حداقل شدتی که فرد می‌تواند کلمات را با دقت ۵۰٪ تکرار کند.

3. آزمون تشخیص کلمه (Word Recognition Score – WRS)

   • اندازه‌گیری توانایی شنیدن و درک کلمات در شدت راحت (MCL)

   • نتایج به صورت درصد بیان می‌شود.

4. استفاده از شدت مناسب صدا

   • معمولاً آزمون WRS در شدت‌های بالاتر از آستانه گفتاری (مثلاً 30-40 dB بالاتر از SRT) انجام می‌شود.

5. مراقبت از محیط تست

   • سکوت کامل، استفاده از هدفون مناسب و تجهیزات کالیبره‌شده برای جلوگیری از خطا

6. درک اثرات آستانه شنوایی بر نتیجه گفتاری

   • افراد با کم‌شنوایی حسی‌عصبی ممکن است WRS ضعیفی حتی در شدت‌های بالا داشته باشند.

7. زبان و مهارت گفتاری بیمار

   • تأثیر مستقیم بر نتایج، به‌ویژه در کودکان یا افراد غیر بومی

8. تفسیر دقیق منحنی عملکرد-شدت (PI function)

   • کمک به تشخیص اختلالات حلزون یا عصب شنوایی (مانند rollover)

“منحنی عملکرد-شدت” یا Performance-Intensity Function (PI Function) یکی از تست‌های کلیدی در ارزیابی شنوایی است که نشان می‌دهد قدرت تشخیص گفتار فرد (speech recognition performance) در مقابل شدت صدا (intensity level) چگونه تغییر می‌کند. این منحنی در واقع به ما می‌گوید وقتی شدت گفتار را بالا می‌بریم، درصد درک کلمات چگونه تغییر می‌کند.

مراحل و مفهوم پایه

آزمون: به فرد لیستی از واژه‌ها یا جملات ارائه می‌شود (معمولاً monosyllabic word lists).

شدت‌های مختلف: کلمات در چند شدت مختلف (مثلاً از 30 تا 100 دسی‌بل HL) پخش می‌شوند.

درصد درست: درصد پاسخ‌های صحیح در هر شدت ثبت می‌گردد.

منحنی: درصد پاسخ‌ها (محور عمودی) در برابر شدت صدا (محور افقی) رسم می‌شود → منحنی PI.

تفسیر دقیق

🔹 در شنوایی نرمال یا افت انتقالی (Conductive HL):

با افزایش شدت صدا، درصد تشخیص به سرعت بالا می‌رود و در حدود 30–40 دسی‌بل SL به سقف (plateau نزدیک 100%) می‌رسد.

منحنی شکل طبیعی “S” دارد.

🔹 در افت حسی-عصبی (SNHL):

سقف عملکرد پایین‌تر است (ممکن است هیچ‌گاه به 100% نرسد).

شیب منحنی کندتر می‌شود.

این حالت نشان‌دهنده کاهش وضوح گفتار است.

🔹 پدیده Roll-Over (در ضایعات رتروکوکلئار مانند تومور عصب شنوایی):

ابتدا با افزایش شدت درصد تشخیص بالا می‌رود،

اما در شدت‌های خیلی بالا (مثلاً 80–90 dB) درصد درست کاهش پیدا می‌کند!

این افت برگشتی در منحنی همان Roll-Over است که نشانه آسیب مسیرهای عصبی مرکزی است.

شاخص‌های کلیدی در تفسیر

• PBmax: حداکثر درصد تشخیص گفتار در بهترین شدت → در SNHL کاهش دارد.

• PBmin: پایین‌ترین درصد پس از شدت‌های بالاتر → در ضایعات رتروکوکلئار افت شدید دارد.

• Roll-over index: $(PBmax-PBmin)/PBmax$

  • اگر > 0.45 → مشکوک به آسیب رتروکوکلئار (مثلاً آکوستیک نوروم).

✅ جمع‌بندی:

منحنی PI طبیعی → افزایش سریع تا نزدیک 100%.

در افت حسی-عصبی حلزونی → سقف پایین‌تر، ولی بدون roll-over.

در ضایعات رتروکوکلئار → وجود roll-over و افت عملکرد در شدت‌های بالا.